Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այդ փաստը, սակայն երբեմն դա նրանց մոտ էլ չի ստացվում

Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այդ փաստը, սակայն երբեմն դա նրանց մոտ էլ չի ստացվում

Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այդ փաստը, սակայն երբեմն դա նրանց մոտ էլ չի ստացվում

SLIM.am-ը ներկայացնում է բացառիկ պատմություն , թե ինչպես էին Օսմանյան Թուրքիայում թուրքերը մոտ երկու տարի օգտագործել հայկական տառերը. Քչերը գիտեն, որ Թուրքիայի ժամանակակից թուրքերենի այբուբենի հեղինակը հենց հայն է. ո՞վ էր նա: Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այդ փաստը, որ թուրքական այբուբենի հեղինակներից ամենամեծ ներդրում ունեցողը հայ էր,

Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այդ փաստը, սակայն երբեմն դա նրանց մոտ էլ չի ստացվում
սակայն երբեմն նրանց մոտ էլ չի ստացվում թաքցնել Հակոբ Մարտայանի դերը, ով այն քիչ հայերից էր, որ կարողացավ ողջ մնալ և փրկվել Հայոց մեծ եղ եռնից։ Մուսթաֆա Քեմալը հենց նրան 1923-ին հանձնարարեց զբաղվել հին թուրքերենի փոփոխություններով ու լեզուն հարմարեցնել լատինական այբուբենի բոլոր կանոններին։ Հենց Մարտայանի շնորհիվ ժամանակակից թուրքերենն ունի այսօրվա տեսքը։ Նրա բարեփոխումների միջոցով թուրքերենը առավել հասկանալի այբուբեն ունեցավ, որը սովորելը դարձավ ավելի հեշտ։ Բացի դրանից՝ հայտնի հայ լեզվաբանը եղավ Թուրքիայի նախագահի խորհրդականը լեզվական, մշակութային ու ուրիշ հարցերով։ Նրա դերը պարզապես անգնահատելի էր։ Մարթայանը ծառայություն էր մատուցել թրքական սահմանադրությունը ստեղծելու, հանրապետական կարգը կատարելագործելու ու

Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այդ փաստը, սակայն երբեմն դա նրանց մոտ էլ չի ստացվում

արաբատառ այբուբենը լատինատառ դարձնելու գործում: Նա է Թուրքիայում մտցրել ազգանունները` Քեմալին կոչելով Աթաթուրք (թուրքերի հայր)… Վերջինս էլ Մարթայանին անվանել է Դիլաչար (այսինքն՝ լեզվի բանալի): Օսմանյան Թուրքիայում, նախքան 1928թվականի լատինատառ այբուբենի հաստատումը և ներդրումը, թուրքերը մոտ 2 տարի օգտագործել են հայկական տառերը` թուրքերենով գրելու համար: Այս ամենի մասին պատմում էր մի անձ ով թուրքերեն լեզուն սովորել էր հայատառ թուրքերենով գրված Աստվածաշունչ ընթերցելու շնորհիվ, որը իմիջայլոց նրան էր հասել իր տատիկից… 1934- ին նախագահ Մուստաֆա Քեմալի հրավերով Թուրքիայում էին գտնվում մեծ թվով այլազգի լեզվաբան-գիտնականներ: Նրանց հետ միասին աշխատում էր Քեմալի քարտուղարը նույնպես` բուլղարահայ գիտնական Հակոբ Մարթայանը:

Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այդ փաստը, սակայն երբեմն դա նրանց մոտ էլ չի ստացվում

1916թվականից նա Քեմալի օգնականն ու խորհրդատուն էր: Այդ կապը մի քանի տարի ընդհատվել էր, իսկ 1932 թվականին նորից շարունակվել: Հետաքրքրական է, որ, բացի հայերենից և թուրքերենից, Հակոբ Մարտայանը տիրապետում էր ևս տասնինը լեզվի։ Նա մш հшցшվ 1979թվականին Ստամբուլում՝ ստանձնելով Թուրքիայի լեզվական մշակույթում հեղափոխական և անգնահատելի բարեփոխումներ իրականացրած մեծանուն հայի դերը։ Հակոբ Վահանի Մարթայան (Դիլաչար) ծնվել է մայիսի քսաներկուսին 1895թվականի Կոստանդնուպոլիսում (Ստամբուլ , Օսմանյան կայսրություն) , լեզվաբան, թուրքագետ ու նաև մանկավարժ։ Թուրքական լեզվագիտական ընկերության առաջին գլխավոր քարտուղարը: Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը թուրքերեն լեզվի ուսումնասիրության մեջ Մարթայանի ունեցած

Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այդ փաստը, սակայն երբեմն դա նրանց մոտ էլ չի ստացվում

ներդրման համար նրան շնորհել էր «Դիլաչար» («Լեզու բացող») ազգանունը: Հիշեցնենք նաև, որ 2013 թվականին դեռ վարչապետ Էրդողանի կողմից սեպտեմբերի 30ին Թուրքերենի այբուբենի համալրման հարցը հայտնվեց քաղաքական օրակարգի մեջ, ժողովրդավարական բարեփոխումների փաթեթի մեջ, նաև թուրքերեն տառերի մասին օրենքի փոփոխության առաջարկը: Այսպես` առաջարկվում էր փոփոխության ենթ արկել 1928 թ.-ին ընդունված թուրքերեն տառերի մասին օրենքը եւ գործող 29-ը տառերի հետ միասին օգտագործել նաև քրդերենում առկա x, w ու q տառերը:

Рейтинг
( Пока оценок нет )
Կիսվեք այս նյութով և տեղեկացրեք Ձեր ընկերներին սոց ցանցերի միջոցով